ผมเชื่อว่าเราคงปฏิเสธไม่ได้ว่าปัจจุบันคำว่า “นวัตกรรม” หรือ “Innovation” เป็นคำที่ถูกใช้กันอย่างแพร่หลาย และผมก็ยังเชื่ออีกว่าบนความแพร่หลายของคำว่านวัตกรรมนั้นยังมีคนอีกเป็นจำนวนมากที่ยังมีความเข้าใจว่า “นวัตกรรมคืออะไร” และนวัตกรรมมีความสำคัญอย่างไร การทำความเข้าใจในนวัตกรรมจึงถือได้ว่าเป็นเรื่องที่เรา ๆ ท่าน ๆ น่าที่จะรู้จักและเข้าใจว่านวัตกรรมนั้นมีความสำคัญอย่างไร รวมถึงการจัดการนวัตกรรมต่างเพื่อให้สามารถนำนวัตกรรมใหม่ ๆ ที่พัฒนาขึ้นไปใช้อย่างเกิดประโยชน์อย่างสูงสุด
สำหรับคำว่านวัตกรรม (Innovation) นั้นมีรากศัพท์มาจากคำในภาษาลาตินว่า “innovare” ซึ่งแปลว่า “ทำสิ่งใหม่ขึ้น” (สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ, “การจัดการนวัตกรรมสำหรับผู้บริหาร”, งานส่งเสริมภาพลักษณ์องค์กร สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ, พิมพ์ครั้งที่ 2, 2549: หน้าที่ 3) ส่วนความหมายของนวัตกรรมมีผู้ที่ให้คำจำกัดกัดความไว้อย่างมากมายหลากหลาย เช่น เมอร์เลียม-เวบสเตอร์ออนไลน์ (Merriam-Webster Online) ได้ให้ความหมายว่า “the introduction of something new” ส่วนทาง สำนักงานนัวตกรรมแห่งชาติได้ให้ความหมายไว้สองแนวคือ (ibid, หน้าที่ 4)
* ความหมายเชิงแคบ: นวัตกรรม คือ ผลผลิตของความสำเร็จทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีร่วมกับพลวัตของกิจกรรมทางสังคม
* ความหมายเชิงกว้าง: นวัตกรรม คือ แนวความคิด การปฏิบัติ หรือสิ่งต่าง ๆ ที่ใหม่ต่อตัวปัจเจกหรือหน่วยที่รับเอาสิ่งเหล่านั้นไปประยุกต์ใช้ การรวมเอากิจกรรมที่นำไปสู่การแสวงหาความสำเร็จเชิงพาณิชย์ การสร้างตลาดใหม่ ผลิตภัณฑ์ กระบวนการและการบริการใหม่ การทำในสิ่งที่แตกต่างจากคนอื่นโดยอาศัยการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัวเราให้กลายมาเป็นโอกาสและถ่ายทอดไปสู่แนวความคิดใหม่ที่ทำให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและสังคม
นอกจากนี้ สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติยังได้ให้ความหมายของความแตกต่างระหว่างประดิษฐกรรมและนวัตกรรมไว้ดังนี้ (ibid.)
* ประดิษฐกรรม (Invention): เป็นการทำให้ความคิดใหม่เป็นความจริงขึ้นมาและสามารถจับต้องได้
* นวัตกรรม (Innovation): เป็นการแสวงหาผลประโยชน์ในเชิงพาณิชย์และสังคมจากความคิดใหม่นั้น
ส่วนการแบ่งประเภทของนวัตกรรมนั้นมีการแบ่งกันไว้อย่างหลากหลายเช่นใน สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (ibid, หน้าที่ 5) ได้แบ่งประเภทของของนวัตกรรมออกเป็น 2 ประเภท คือ 1) นวัตกรรมผลิตภัณฑ์ (Product Innovation) ที่ประกอบไปด้วยนวัตกรรมของผลิตภัณฑ์ที่จับต้องได้ (tangible product) กับผลิตภัณฑ์ที่จับต้องไม่ได้ (intangible product) และ 2) นวัตกรรมกระบวนการ (Process Innovation) แต่ใน วิกิพีเดียสารนุกรมเสรี ภาษาอังกฤษ (http://en.wikipedia.org) ได้แบ่งประเภทของนวัตกรรมออกเป็น 7 ประเภทได้แก่
* นวัตกรรมแบบจำลองธุรกิจ (Business Model Innovation): เป็นเรื่องเกี่ยวกับแนวทางในการดำเนินธุรกิจให้ประสบความสำเร็จ
* นวัตกรรมการตลาด (Marketing Innovation): เป็นเรื่องเกี่ยวกับการพัฒนาวิธีการทำการตลาดรูปแบบใหม่ที่ให้ความสำคัญกับการออกแบบผลิตภัณฑ์ (product design หรือ packaging) หรือ การส่งเสริมการขาย (promotion หรือ pricing)
* นวัตกรรมองค์กร (Organizational Innovation): เป็นเรื่องเกี่ยวกับการกำหนดโครงสร้างใหม่ขององค์กรเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพ
* นวัตกรรมกระบวนการ (Process Innovation): เป็นเรื่องเกี่ยวกับการพัฒนากระบวนการหรือวิธีการที่แตกต่างไปจากเดิมเพื่อให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
* นวัตกรรมผลิตภัณฑ์ (Product Innovation): เป็นเรื่องเกี่ยวกับการปรับปรุงผลิตภัณฑ์ให้ดีขึ้น
* นวัตกรรมการบริการ (Services Innovation): เป็นเรื่องเกี่ยวกับการปรับปรุงการให้บริการให้ดีขึ้น
* นวัตกรรมห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Innovation): เป็นเรื่องของการพัฒนาแหล่งทรัพยากรต้นทางและการส่งมอบผลิตภัณฑ์หรือบริการให้กับลูกค้า
เมื่อนวัตกรรมทำให้เกิดสิ่งที่ใหม่ ๆ ที่เป็นประโยชน์มีคุณค่าแล้ว การจัดการนวัตกรรมจึงเป็นเรื่องที่มีความจำเป็นต้องดำเนินการ อย่างไรก็ดีการทำความเข้าใจในเรื่องของการจัดการนวัตกรรมนั้นจะต้องไปทำความเข้าใจกับการจัดการเทคโนโลยีเสียก่อน การจัดการเทคโนโลยีนั้นมีผู้คำจำกัดความไว้หลากหลายเช่น สภาวิจัยแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (The US National Research Council) ได้ให้คำจำกัดความของการจัดการเทคโนโลยีว่า “ตัวเชื่อมโยงศาสตร์ด้านวิทยาศาสตร์ วิศวกรรม และการจัดการเข้ามาไว้ด้วยกันเพื่อวางแผนพัฒนา และดำเนินการด้านความสามารถทางเทคโนโลยีในการเปลี่ยนแปลงและความสัมฤทธิ์ผลของเป้าหมายเชิงกลยุทธ์และปฏิบัติงานภายในองค์กร (อ้างถึงใน ibid, หน้าที่ 16)
ดังนั้นเราอาจจะกล่าวได้ว่า การจัดการนวัตกรรม คือ ศาสตร์ของการต่อยอดและขยายผลการจัดการเทคโนโลยี ให้ครบวงจร โดยการรวมศาสตร์ในแขนงต่าง ๆ เช่น วิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ การออกแบบและการตลาด ทฤษฏีทางธุรกิจ และ เศรษฐกิจ เป็นต้น เพื่อให้ได้มาซึ่ง การรักษาศักยภาพในการแข่งขันและสร้างสรรค์ ผลิตภัณฑ์ ความรู้ แนวปฏิบัติ และกระบวนการใหม่ให้ดีขึ้น เมื่อการจัดการนวัตกรรมเป็นศาสตร์ที่นำมาซึ่งศักยภาพในการแข่งขันที่ยั่งยืนแล้ว สิ่งที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่มีผลกับการจัดการนวัตกรรมและเทคโนโลยีได้แก่ การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการสร้างองค์ความรู้ เช่น มีความเป็นสหวิทยาการ (Multidisciplinary) มากกว่าการสร้างองค์ความรู้แบบเฉพาะสาขาอย่างในรูปแบบเดิม เป็นต้น และการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการจัดการองค์กร เช่น การเน้นให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) มากกว่าเป็นองค์กรที่เน้นในกฎระเบียบ เป็นต้น
การจัดการนวัตกรรมมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งในสภาวะแวดล้อมอย่างปัจจุบัน การให้ความสำคัญกับการจัดการเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวอาจจะไม่เพียงพอ ทั้งนี้เพราะเทคโนโลยีไม่สามารถสร้างความสามารถในการแข่งขันในระยะยาวได้ในยุคโลกาภิวัฒน์ได้ หลายครั้งหลายคราที่องค์กรต่าง ๆ ให้ความสำคัญกับการซื้อเทคโนโลยีมากกว่าพยายามจะพัฒนาและจัดการเทคโนโลยีต่าง ๆ ที่มีอยู่ทั่วไปให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด
ในทางพลเรือนและภาคเอกชนนั้นได้มีการตื่นตัวและให้ความสำคัญกับแนวคิดในการนำนวัตกรรมมาใช้ให้เกิดประโยชน์และมีศักยภาพในการแข่งขัน ถึงแม้กองทัพจะไม่ต้องไปแข่งขันกับหน่วยงานใดแต่กองทัพต้องมีศักยภาพในการรักษาผลประโยชน์ของชาติและความมั่นคงแห่งรัฐแต่ในกองทัพกลับให้ความสำคัญกับแนวคิดในเรื่องดังกล่าวในระดับที่น้อยมาก ทั้งอาจจะเป็นเพราะส่วนหนึ่งมาจากโครงสร้างองค์กรที่มีขนาดใหญ่ขาดความคล่องตัว นอกจากนี้ยังขาดแคลนบุคลากรที่มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องของนวัตกรรมและการจัดการนวัตกรรม และที่ขาดไม่ได้นี้คือวัฒนธรรมองค์กร
การกำหนดยุทธศาสตร์จัดการนวัตกรรมและเทคโนโลยีเพื่อให้เกิดความสามารถในการปฏิบัติงานที่ยั่งยืน นั้นคือสิ่งที่ทางกองทัพสามารถดำเนินการได้โดย แบ่งออกเป็น 5 ขั้นตอน ได้แก่
* ขั้นที่ 1 วิเคราะห์ประเภทของความมั่นคงของชาติและทบทวนจุดสำคัญของของกิจการความมั่นคงในปัจจุบัน
* ขั้นที่ 2 ค้นหาความต้องการด้านความมั่นคงของประชาชนคนไทยและประเทศชาติ
* ขั้นที่ 3 วิเคราะห์แนวทางและความสามารถในการตอบสนองความต้องการด้านความมั่นคง
* ขั้นที่ 4 วางแผนการจัดการเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อนำมาพัฒนาให้สอดคล้องกับความต้องการด้านความมั่นคง
* ขั้นที่ 5 ทบทวนเลือกแนวทางของนวัตกรรมความมั่นคงที่เป็นไปได้
ปัจจุบันการจัดการนวัตกรรมและเทคโนโลยีถือได้ว่าเป็นสิ่งที่ใหม่และมีความท้าทายเป็นอย่างมาก อย่างไรก็ดีบนความใหม่ของแนวคิดนี้เองทำให้เกิดช่องห่าง (Gap) ของแนวคิดที่เคยปฏิบัติกันมาในอดีตกับปัจจุบันที่มุ่งเน้นการคิดให้เกิดนวัตกรรม โดยมิติของนวัตกรรมนั้นไม่ได้จำกัดอยู่แต่เฉพาะมิติทางด้านเศรษฐศาสตร์ แต่นวัตกรรมนั้นแทรกอยู่ในทุกมิติของทุกสาขาอาชีพ โดยเฉพาะอาชีพทหารที่กำลังเผชิญกับนวัตกรรมในรูปแบบใหม่ ๆ เช่น การก่อการร้ายสากล การก่อความไม่สงบ การดำเนินยุทธศาสตร์แบบไม่สมมาตร (Asymmetric Strategy) ปฏิบัติการสารสนเทศ (Information Operations) ฯลฯ เพราะฉะนั้นนวัตกรรมสำหรับกองทัพนั้นไม่มีอะไรมากกว่าการคิดนอกรอบนำไปทำให้กลายมาเป็นสิ่งที่มีคุณค่า ส่วนการจัดการนวัตกรรมนั้นก็จะช่วยให้กองทัพมีนวัตกรรมใหม่ ๆ มาใช้งานกันอย่างแพร่หลาย ท่านล่ะครับสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ มาบ้างรึยัง..................
|
